محاسبات تعیین ورودی و خروجی سیستم های ورزش در سیستم های ضربان قلب
برای تعیین ورودی و خروجی می بایستی فاکتورهای اساسی را اندازه گیری نمود.
ابتدا داشتن MinHR (حداقل ضربان استراحت)
نکته:
این ضربان حداقل به سه صورت می بایستی ارزیابی گردد.
1- حداقل ضربان، بهترین ضربان در هنگام صبح یا ضربان حیاتی در سه تکرار ( خوابیده، نشسته،ایستاده)
2- ضربان تطبیق در فضاهای محیطی ( خارج از سیال آب )
3- ضربان موجود ( قبل از گرم کردن و یا ضربان قبل از شروع تمرین) ( داخل سیال آب )
در خصوص ضربان حداقل بدین صورت عمل می کنیم که ورزشکار به هنگام درازکش ( خوابیده ) با گرفتن ضربان کامل در یک دقیقه و یادداشت نمودن آن در جدول.
در مرتبه دوم به صورت نشسته همین روش شمارش را انجام داده و در جدول یادداشت می نمائیم.
در مرتبه سوم به صورت ایستاده و عمل اندازه گیری را انجام می دهیم.
نکته:
فرض در شمارش اول میزان 60 ضربه را نشان می دهد و با استراحت 2 دقیقه مجددا تکرار نموده
در شمارش دوم میزان 67 ضربه را نشان می دهد.
در سومین اندازه گیری 71 ضربه را نشان خواهد داد.
بنابر این داشتن این سه فاکتور متوسط ضربان استراحت را می توان میانگین اعداد فوق یعنی 66 ضربه به عنوان ورودی ضربان برای محاسبه در نظر گرفت.
نکته قابل توجه:
چنانچه گرفتن ضربان قلب در سه بار به صورت دراز کش ( خوابیده ) انجام می گردد. نتایج آن بدین صورت بدست خواهد آمد که اولین شماره پائین ترین عدد را نشان می دهد. دمین شماره بالاترین را نشان خواهد داد و سومین تکرار تقریبا متوسط عدد شمارشی را معرفی می نماید. مثل اعداد 60 و 68 و آخری شماره 64 بنابر این میانگین ضربان استراحت می توان 64 اختیار نمود.
این گونه عمل چک نمودن ضربان می تواند به حالت نشسته در سه بار گرفته شود و یا حرکت به حالت ایستاده.
به هر حال می خواهیم بهترین شرایط ضربان متوسط صبح را در ظرف محاسبه به عنوان فاکتور ورودی تعیین شاخص نماییم.
توجه فرمایید:
برای بهترین شرایط ممکن ضربان بهتر آن است که این فاکتور مهم در طول یک هفته و هر روز سه بار یادداشت نموده ئ میانگین متوسط ضربان ( استراحت ) را از بین تکرار انجام شده استخراج نمود.
برای روشن شدن این ضربان ( استراحت ) صبح به مثال زیر توجه فرمایید:
روزهای هفته ردیف اول ردیف دوم ردیف سوم متوسط روزانه
1- شنبه 60 66 69 = 65
2- یک شنبه 62 67 71 = 66.5
3- دو شنبه 59 64 68 = 63.6
4- سه شنبه 71 74 76 = 73.6
5- چهارشنبه 69 68 72 = 67.6
6- پنجشنبه 61 65 68 = 64.6
7- جمعه 58 63 66 = 62.3
مجموع: 434 476 65.56 = 65.56
نکته:
علت گرفتن این نوع ضربان بدین جهت است که ورزشکار و یا افراد عادی هیچ وقت دارای شرایط یکنواخت در طول هفته نبوده ( به دلایل مختلف مثل خستگی، استرس، تغذیه و غیره )
نکته آخر:
در خصوص گرفتن ضربان ( استراحت ) حتی می توانید همین شرایط را به حالت نشسته انجام داد، شمارش در سه نوبت با استراحت 2 دقیقه و یا یه صورت ایستاده با 3 بار تکرار انجام داد و یا کلا به صورت خابیده و یا تلفیقی از هر سه حالت ممکن.
بنابر این بهترین شرایط مورد نظر در هر سه حالت خابیده، نشسته، ایستاده انتخاب درستی می تواند داشته باشد.
چک نمودن ضربان استراحت در طول فصول
یکی از نشانه ها و فاکتورهای پیشرفت در ورزش همین چک نمودن ضربان استراحت می باشد. که می بایستی در فصل تمرینات و مسابقات به آن توجه نمود. لذا از ابتدای شروع تمرینات اول فصل به همان گونه ای که قبلا به آن اشاره نمودیم. شاخص ضربان یا ضربان حیاتی ورزشکار را در جهت محاسبات دخیل نماییم و در ادامه فصول با بهترین فاصله ممکن برای چک نمودن مجدد ضربان استراحت هر 5 هفته ضربان های جدید را یادداشت و محاسبات بعدی را بر اساس ضربان جدید مقایسه می کنیم.
نتیجه حاصل:
بهترین نتیجه حاصل در این مقایسه رو برو شدن با کاهش ضربان استراحت می باشد. البته باید به این مسئله نیز توجه داشت که در کجای فصل تمرینات قرار داریم. لذا در اوج تمرینات سخت این کاهش محسوس نخواهد بود. بلکه افزایش نیز می یابد. طبعا در اوایل فصل با کاهش ضربان مواجه خواهیم بود و اما در دورن Taper به حداقل کاهش ضربان قلب خواهیم رسید.
فاکتور مهم:
بنابر این کاهش ضربان قلب نوید آمادگی ورزشکاران را رقم می زند و میزان توانائی بستری مناسب برای به تاخیر انداختن تجمع اسید لاکتیک و توان آهسته بالا و افزایش میزان زمان CP، ATP و بازگشت سریع به حالت ریکاوری بهتر.
کاهش حتی یک ضربه استراحت باعث پیشرفت و موجب شکستن رکورد خواهد بود.
توجه مربیان:
لازم می دانیم که این مسئله را عنوان نمائیم که بنده هیچ اظهار نظری در خصوص مسائل فیزیولوژی را ندارم و فقط به نتایج محاسبات اکتفا می نماییم. چنانچه برای روشن شدن در خصوص مسائل فیزیولوژی هستید می توانید به کتابهای نشر دانشگاهی و یا فیزیولوژی ورزشی مراجعه فرمایید.
در اینجا فقط بخشی از فیزیولوژی کاربردی به هنگام تمرینات که نیاز مربیان می باشد که با محاسبه اعداد و ارقام تقدیم همکاران محترم می رسد.
تعیین حداکثر ضربان ممکن برای رسیدن به ضربان بیشینه MaxHR
برای تشخیص و تعیین این شاخص از ضربان به عنوان ماکزیمم ضربان قلب بهترین راه ممکن و در دسترس برای ورزشکاران تست شکسته است که مثلا یک مسافت 100 متر را تبدیل به دو مسافت 50 متر و یا 25×4 متر کرده که حداقل زمان استراحت کوتاه 5 ثانیه ای را برای آن در نظر می گیریم. شناگران با تمام توان و قدرت در سیستم Hyp با حداقل 3 دست یک نفس مسافت را طی نموده و بلافاصله در آخرین مسافت با گرفتن ضربان در 6 یا 10 ثانیه، ضربان مورد نظر را به دست می آوریم. توجه فرمایید دقت لازم در انجام شمارش باعث می گردد با حداقل خطا مواجه گردد.
توجه:
1- شمارش ضربان ورودی در زمان 10 ثانیه بهترین و کمترین خطای ممکن را در بر دارد.
2- چنانچه از وسائل پیشرفته که می تواند بلافاصل اعداد بیشینه و مینیمم ضربان قلب را نشان دهد، استفاده گردد خطای کمتری وجود دارد.
3- در چنین تستی نیاز به رکورد گیری نیست و فقط صرفا جهت تعیین ضربان بیشینه استو
4- برای ورزشکارانی که خارج از سیال آب ورزش می نمایند بهتر است این تست به صورت میدانی انجام گردد.
5- تست ورزشکاران آبی بهتر است در سیال آب باشد.
6- در صورتی که احساس شودبه خداکثر ضربان بیشینه نرسیده باشیم. لازم است این تست مجددا تکرار شود.
قابل توجه:
برای تعیین میزان ضربان بیشینه به آن صورتی که در کتابها و در اذعان مربیان به کرات گفته شده به نظر می رسدکه پایه و اساس آنچنانی و علمی ندارد. زیرا کم نمودن سن از یک عدد ثابت 220 نمی تواند سنخیت و همخوانی داشته باشد. زیرا خود این عدد از کجا و بر اساس کدام پایه ریاضی تعیین گردیده. لذا تصور می گردد ارتباط مستقیمی ندارد و کمی از واقعیت به دور است.
نکته:
1- تعیین ضربان بیشینه صرفا از طریق سن منهای 220 نمی تواند میزان ظرفیت توان قلبی را نشان دهد و چه بسا در خارج از آب هم باشد.
2- رسیدن به بیشینه ضربان نیازمند به تمرینات مکرر بوده تا بتوانیم به صورت تدریجی به بالاترین حد ممکن برسیم.
3- در ابتدا شروع تمرینات هیچ وقت نمی توان ظرفیت نهائی قلب را تشخیص داد. مگر با انجام تست به میزان واقعی است پیدا کنیم.
4- لازم است در طی هر ماه حداقل یک بار این تست های Max و Min را انجام دهیم.
نکته پایانی:
توجه فرمائید تعیین ضربان بیشینه از طریق سن منهای 220 باعث می گردد که اشتباه محاسبات برای کلیه سیستمها اتفاق بیفتد و تاثیر مستقیم آن منجر به تداخل سیستمهای تمرین می گردد. بدین معنی حدفاصل میزان ضربان ورودی و خروجی به خطا مواجه گردد و به این نکته نیز اشاره کنیم که خطا قابل جبران نیست.
انجام تست ماهانه:
حسن انجام تست ماهانه و یا حتی هفتگی را که به یک هدف مشخص نزدیک می کند. لذا با داشتن برنامه تمرین در ابتدای شروع تمرینات و با افزایش تدریجی شدت و حجم تمرین در طول ماه و یا فصول و همزمان موازی تاثیر گزاری آن بر دستگاه قلب باعث می گردد که میزان توانائی و ظرفیت این دستگاه بالا رفته و حتی فراتر از ضربان بیشینه و در جهت معکوس با کاهش ضربان حیاتی یا ضربان استراحت مواجه خواهد شد.
نکته قابل توجه:
کاهش یک ضربه از ضربان حیاتی شناگران افزایش توان و بهبودی در روند تمرین را نشان خواهد داد و باعث تغییرات در شاخص های مثل رکورد، افزایش تعداد دفعات تکرار در تمرینات و کاهش زمان استراحت در بین تکرار دفعات تمرین را نشان می دهد.
افزایش ضربان بیشینه آنچنان مؤثر در خصوص مسائل فوق را ندارد.